WWFT: de meldplicht bij ongebruikelijke transacties
De Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (WWFT) verplicht bepaalde beroepsgroepen om ongebruikelijke transacties te melden bij de Financial Intelligence Unit (FIU-Nederland). Maar wat houdt deze meldplicht in? En wat betekent het als u zelf onderwerp bent van een melding? In dit artikel leggen wij de WWFT uit.
Wat is de WWFT?
De WWFT is een Nederlandse wet die tot doel heeft witwassen en terrorismefinanciering te voorkomen en te bestrijden. De wet legt verplichtingen op aan instellingen die diensten verlenen waarbij risico bestaat op witwassen of terrorismefinanciering.
Wie valt er onder de WWFT?
De WWFT geldt voor een breed scala aan instellingen en beroepsbeoefenaren:
- Banken en financiële instellingen
- Verzekeraars
- Notarissen
- Advocaten
- Accountants en belastingadviseurs
- Makelaars in onroerend goed
- Handelaren in zaken van grote waarde (auto's, juwelen, kunst)
- Casino's en kansspelaanbieders
- Trustkantoren
- Cryptodienstverleners
Verplichtingen onder de WWFT
1. Cliëntenonderzoek (CDD)
Instellingen moeten hun cliënten identificeren en verifiëren (Know Your Customer). Dit houdt in:
- Vaststellen van de identiteit van de cliënt (paspoort, ID-kaart)
- Vaststellen van de uiteindelijk belanghebbende (UBO) bij rechtspersonen
- Vaststellen van het doel en de aard van de zakelijke relatie
- Voortdurende controle van de zakelijke relatie en transacties
2. Meldplicht
Als een instelling een ongebruikelijke transactie signaleert, moet zij dit melden bij de FIU-Nederland (Financial Intelligence Unit). De FIU analyseert de melding en kan deze doorzetten naar opsporingsdiensten als de transactie verdacht wordt verklaard.
3. Tipping off-verbod
De instelling mag de cliënt niet informeren over het feit dat een melding is gedaan of dat een onderzoek loopt (het zogenaamde tipping off-verbod). Overtreding is strafbaar.
Wanneer is een transactie ongebruikelijk?
De wet geeft objectieve en subjectieve indicatoren om te bepalen of een transactie ongebruikelijk is:
Objectieve indicatoren (automatisch melden)
- Contante transacties boven €10.000 bij handelaren
- Contante transacties boven €15.000 bij financiële instellingen
- Transacties naar/van landen met een hoog witwasrisico
Subjectieve indicatoren (professioneel oordeel)
- Transacties die niet passen bij het profiel van de cliënt
- Verdacht betalingsgedrag (splitsen van transacties om onder de meldgrens te blijven)
- Gebruik van stromannen of tussenpersonen
- Onverklaarbare grote geldbedragen
- Complexe structuren zonder duidelijk zakelijk doel
Gevolgen van een melding
Als u onderwerp bent van een WWFT-melding:
- U wordt niet automatisch verdacht van witwassen — een melding is een signaal, geen beschuldiging
- De FIU analyseert de melding en besluit of deze wordt doorgestuurd naar opsporingsdiensten
- Als de FIU de transactie verdacht verklaart, kan een strafrechtelijk onderzoek volgen
- Uw instelling kan de zakelijke relatie beëindigen als het cliëntenonderzoek onvoldoende informatie oplevert
Straffen bij overtreding
Voor instellingen
Instellingen die hun WWFT-verplichtingen niet naleven riskeren:
- Bestuurlijke boetes tot €5 miljoen of 10% van de omzet
- Last onder dwangsom
- Intrekking van de vergunning
- Publicatie van de overtreding (naming and shaming)
Voor individuen
- Witwassen is strafbaar met een maximale gevangenisstraf van 6 jaar (artikel 420bis Sr)
- Gewoontewitwassen: maximaal 8 jaar
- Schuldwitwassen: maximaal 2 jaar
Veelgestelde vragen
Wordt ik geïnformeerd als er een melding over mij is gedaan?
Nee, de instelling mag u niet informeren over een WWFT-melding (tipping off-verbod). U merkt het pas als er een strafrechtelijk onderzoek wordt gestart.
Kan ik bezwaar maken tegen een WWFT-melding?
Nee, een WWFT-melding is geen besluit in de zin van de Awb en er staat geen bezwaar of beroep tegen open. Als de melding leidt tot een strafrechtelijk onderzoek, heeft u uiteraard recht op verdediging.
Mag mijn bank mijn rekening blokkeren vanwege de WWFT?
Ja, als de bank op grond van het cliëntenonderzoek onvoldoende informatie heeft over de herkomst van gelden of het doel van transacties, kan de bank de rekening bevriezen of de relatie beëindigen. U kunt hiertegen een klacht indienen bij het Kifid of een kort geding aanspannen.
Hoeveel WWFT-meldingen worden er gedaan?
De FIU ontvangt jaarlijks circa 1,5 miljoen meldingen van ongebruikelijke transacties. Hiervan wordt een deel (circa 70.000-100.000) als verdacht doorgestuurd naar opsporingsdiensten.