Psychisch letselschade: schadevergoeding bij psychische klachten na een ongeval
Psychisch letsel kan net zo invaliderend zijn als fysiek letsel. Denk aan PTSS, depressie, angststoornissen of een burn-out na een ongeval, misdrijf of beroepsziekte. In dit artikel leest u wanneer u recht heeft op schadevergoeding voor psychisch letselschade en hoe u een claim indient.
Wat is psychisch letselschade?
Psychisch letselschade omvat alle psychische klachten en stoornissen die het gevolg zijn van een gebeurtenis waarvoor een ander aansprakelijk is. Veelvoorkomende vormen zijn:
- PTSS (Posttraumatische Stressstoornis): na een ernstig ongeval, overval, mishandeling of ander trauma
- Depressie: als gevolg van langdurige pijn, arbeidsongeschiktheid of ingrijpende levensveranderingen door het ongeval
- Angststoornis: angst voor het verkeer na een verkeersongeval, angst om het huis te verlaten
- Aanpassingsstoornis: moeite om te functioneren na een ingrijpende gebeurtenis
- Burn-out of overspannenheid: door onrechtmatige werkdruk, pesten of intimidatie op het werk
- Shockschade (affectieschade): psychisch letsel door het overlijden of ernstig verwonden van een naaste
Wanneer is psychisch letsel vergoed?
Voor schadevergoeding bij psychisch letsel gelden dezelfde basisregels als bij fysiek letsel:
- Er is een aansprakelijke partij (de veroorzaker van het ongeval, de werkgever, een arts)
- Er is sprake van psychisch letsel dat medisch is vastgesteld
- Er is een causaal verband tussen de gebeurtenis en het psychisch letsel
Psychisch letsel als gevolg van fysiek letsel
Als u na een ongeval zowel fysiek als psychisch letsel oploopt (bijv. PTSS na een auto-ongeluk), worden beide vormen van letsel vergoed. Het psychisch letsel is dan een gevolg van de onrechtmatige daad.
Psychisch letsel zonder fysiek letsel
Ook zuiver psychisch letsel (zonder fysiek letsel) kan worden vergoed. De Hoge Raad heeft bepaald dat psychisch letsel voor vergoeding in aanmerking komt als het gaat om een in de psychiatrie erkend ziektebeeld. Algemeen onbehagen, verdriet of irritatie is niet voldoende.
Shockschade en affectieschade
Shockschade
Shockschade is psychisch letsel dat u oploopt doordat u getuige bent van een ernstig ongeval of misdrijf waarbij een naaste betrokken is, of doordat u direct wordt geconfronteerd met de gevolgen. Voor shockschade gelden strenge eisen (Taxibus-arrest):
- Er moet sprake zijn van een erkend psychiatrisch ziektebeeld
- Het letsel moet het gevolg zijn van directe confrontatie met het ongeval of de gevolgen
Affectieschade
Sinds 1 januari 2019 kunt u als naaste van een slachtoffer affectieschade claimen. Dit is een vaste vergoeding voor het leed dat u lijdt door het overlijden of ernstig gewond raken van een dierbare. De bedragen variëren van €12.500 tot €20.000, afhankelijk van de relatie.
Welke schade kunt u claimen?
Materiële schade
- Behandelkosten: psycholoog, psychiater, traumatherapie (EMDR, CGT)
- Medicatiekosten: antidepressiva, slaap- of angstmedicatie
- Verlies aan verdienvermogen: als u door psychisch letsel niet of minder kunt werken
- Huishoudelijke hulp: als u door uw klachten niet meer in staat bent het huishouden te doen
- Reiskosten: naar behandelaars
Immateriële schade (smartengeld)
Smartengeld vergoedt het leed en de impact op uw leven. De hoogte hangt af van:
- De ernst van het psychisch letsel
- De duur (tijdelijk vs. blijvend)
- De impact op uw dagelijks leven, werk en relaties
- Uw leeftijd
Bedragen variëren van €5.000 tot €50.000+ bij ernstige, langdurige psychische klachten.
Bewijs van psychisch letsel
Het bewijzen van psychisch letsel is lastiger dan fysiek letsel omdat het niet zichtbaar is. Belangrijk bewijsmateriaal:
- Medische rapportage: diagnose door een psychiater of psycholoog
- Behandelverslagen: rapportages van uw therapeut
- Huisartsendossier: vastlegging van klachten en doorverwijzingen
- Medisch expertiserapport: een onafhankelijk rapport door een deskundige
- Getuigenverklaringen: verklaringen van naasten over de verandering in uw functioneren
Psychisch letsel op het werk
De werkgever is op grond van artikel 7:658 BW aansprakelijk als u psychisch letsel oploopt door de werksituatie. Dit kan het geval zijn bij:
- Pesten of intimidatie waar de werkgever niet tegen optreedt
- Onredelijke werkdruk die leidt tot burn-out
- Traumatische ervaringen op het werk (politie, ambulance, defensie)
- Seksuele intimidatie op de werkvloer
Veelgestelde vragen
Is PTSS altijd vergoed?
PTSS is een erkend psychiatrisch ziektebeeld en komt in aanmerking voor vergoeding als er een aansprakelijke partij is en het causaal verband vaststaat. De Hoge Raad erkent PTSS als een grond voor schadevergoeding.
Kan ik ook smartengeld krijgen voor een burn-out?
Ja, als uw burn-out het gevolg is van nalatigheid van uw werkgever (onredelijke werkdruk, niet ingrijpen bij signalen), kunt u uw werkgever aansprakelijk stellen en smartengeld vorderen. U moet wel aantonen dat de werkgever tekort is geschoten in zijn zorgplicht.
Hoe lang duurt een claim voor psychisch letsel?
Psychisch letselschadeclaims duren vaak langer dan claims voor fysiek letsel, omdat de beoordeling complexer is. Reken op 1 tot 3 jaar, afhankelijk van de complexiteit en de medewerking van de verzekeraar.
Wordt een pre-existente kwetsbaarheid meegewogen?
Ja, maar op grond van het predispositie-argument geldt dat de veroorzaker het slachtoffer moet nemen zoals het is. Als u al kwetsbaar was voor psychische klachten, vermindert dat uw aanspraak op vergoeding niet. De aansprakelijke partij moet de volledige schade vergoeden.